Zatrudnianie w PS. Umowy o pracę

4 grudnia 2025

Zatrudnienie w Przedsiębiorstwach Społecznych (PS) opiera się – podobnie jak w tradycyjnych podmiotach gospodarczych – na umowach o pracę oraz umowach cywilnoprawnych. Co do zasady nie różnią się one od obowiązujących w sektorze przedsiębiorstw prywatnych czy organizacji pozarządowych.

Istnieje jednak jeden wyjątek charakterystyczny dla spółdzielni socjalnych: funkcjonuje w nich spółdzielcza umowa o pracę, która poza standardowym zatrudnieniem zapewnia również członkostwo w spółdzielni i wynikające z niego uprawnienia.

Spółdzielcza umowa o pracę zwykle zawierana jest na czas nieokreślony lub – co najmniej – na okres członkostwa w spółdzielni. Nie występuje tu forma zatrudnienia na okres próbny. Członkostwo w spółdzielni wiąże się również z udziałem w kierowaniu podmiotem oraz z partycypacją w nadwyżce bilansowej. W spółdzielniach socjalnych nadwyżkę przeznacza się w całości na fundusz zasobowy i działania reintegracyjne, więc nie jest ona dzielona pomiędzy członków. Warto przy tym podkreślić, że spółdzielnia socjalna może, ale nie musi posiadać statusu Przedsiębiorstwa Społecznego.

Umowa o pracę

Zasady zawierania umowy o pracę określają przepisy Kodeksu pracy. Każda umowa powinna wskazywać:

strony,

dane pracodawcy i pracownika,

rodzaj oraz miejsce wykonywania pracy,

okres zatrudnienia,

wynagrodzenie

oraz datę rozpoczęcia pracy.

Pozostałe elementy – takie jak sposób rozwiązania umowy czy szczegółowe warunki pracy – również powinny być przekazane pracownikowi. Numer PESEL nie jest elementem obowiązkowym umowy o pracę, choć pracodawca potrzebuje go m.in. do skierowania pracownika na badania wstępne oraz do zgłoszenia do ZUS.

Sama umowa powinna być sporządzona na piśmie - jeśli została zawarta ustnie, pracodawca musi przed dopuszczeniem pracownika do pracy potwierdzić jej istotne warunki w formie pisemnej.

Jednocześnie pracownik nie może rozpocząć pracy bez uprzedniego szkolenia BHP oraz ważnych badań lekarskich dopuszczających do pracy.

Rodzaje umów o pracę

Umowa na okres próbny

/Art.25 par.2/

Umowa na okres próbny trwa maksymalnie trzy miesiące, choć może zostać skrócona. Jeśli w jej trakcie wystąpią usprawiedliwione nieobecności, takie jak urlop czy zwolnienie chorobowe, pracodawca może przedłużyć okres trwania umowy o czas nieobecności. Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą rozwiązać umowę z zachowaniem odpowiedniego okresu wypowiedzenia wynoszącego:

3 dni robocze, jeśli umowa nie przekracza dwóch tygodni

1 tydzień, jeśli umowa jest dłuższa niż dwa tygodnie

2 tygodnie, jeśli umowa wynosi trzy miesiące

Uwaga:

W przypadku kobiet w ciąży: umowę zawartą na co najmniej jeden miesiąc, która zostałaby rozwiązana po upływie co najmniej trzeciego miesiąca ciąży, pracodawca ma obowiązek przedłużyć do dnia porodu.

Umowa nie może zostać wypowiedziana w czasie pomiędzy dniem dostarczenia karty pracownikowi do czynnej służby wojskowej, a dniem jej odbycia.

Umowa na czas określony

/art. 25¹/

Umowa na czas określony wskazuje datę zakończenia współpracy lub precyzuje okres, do którego trwa zatrudnienie, np. do końca sezonu. Łączny okres zatrudnienia na umowach terminowych u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 33 miesięcy, a liczba takich umów – trzech. Po przekroczeniu tych limitów umowa automatycznie przekształca się w umowę na czas nieokreślony. Limity nie obowiązują m.in. w przypadku zatrudnienia na zastępstwo. Przerwy między umowami nie resetują licznika.

Okresy wypowiedzenia:

2 tygodnie przy zatrudnieniu u danego pracodawcy, krótszym niż 6 miesięcy.

1 miesiąc przy zatrudnieniu u danego pracodawcy, co najmniej 6 miesięcy.

3 miesiące przy zatrudnieniu u danego pracodawcy, co najmniej 3 lata.

Umowa na czas nieokreślony

To najstabilniejsza dla pracownika forma zatrudnienia. Pracodawca może zawrzeć ją od razu lub po wykorzystaniu form okresowych. Obowiązują tu takie same okresy wypowiedzenia jak przy umowach na czas określony.

Okresy wypowiedzenia - takie same jak przy umowach okresowych

Aby przeczytać więcej, zaloguj się lub zarejestruj konto Freemium.